Inspiratiedag ‘Maria Moltzer, Lou Salomé en Sabina Spielrein – pioniers van de Analytische Psychologie’

14 juni 2026

 

Drie vrouwen, één nalatenschap

Stel je het Erbprinz Hotel in Weimar voor, 1911. Denkers, vernieuwers en pioniers uit heel Europa en Amerika zijn er samengekomen voor een historisch congres. Tussen hen staan twee vrouwen die hun tijd ver vooruit zijn: Maria Moltzer en Lou Salomé. Twee krachtige, onafhankelijke geesten die – ieder op hun eigen manier – een blijvende invloed hebben gehad op het ontstaan van de analytische psychologie.

Op de beroemde foto die tijdens dit congres gemaakt is, ontbreekt echter nog een andere opmerkelijke pionier: Sabina Spielrein. Lange tijd werd haar bijdrage onderbelicht, terwijl ook zij een belangrijke rol speelde in de ontwikkeling van de psychoanalyse en later uitgroeide tot een wegbereider van de kinderpsychiatrie en de ontwikkelingspsychologie.

Op zondag 14 juni brengt het Circe Instituut deze bijzondere vrouwen opnieuw tot leven. Laat je meenemen in hun verhalen, hun ideeën en hun blijvende invloed op hoe wij vandaag de menselijke psyche begrijpen.

Programma

Maya Schepers brengt het intrigerende leven van de Nederlandse Maria Moltzer (1874–1944) tot leven. Maria groeide op in Amsterdam als dochter van de directeur van de jenever- en likeur fabriek BOLS. Begin 1910 sloot ze zich aan bij Carl Jung, waarna de intelligente en ambitieuze Maria zich in korte tijd tot een van de pioniers van de psychoanalyse ontwikkelde. Ze was een eigenzinnige en visionaire vrouw die Carl Jung inspireerde, hem het begrip Anima aanreikte en het intuïtieve type op de kaart zette. Zelf raakte ze echter grotendeels in de vergetelheid.
Aan de hand van brieven, voordrachten die zij hield voor de Psychologische Club en persoonlijke verhalen ontvouwt zich een indringend portret van een vrouw die haar tijd ver vooruit was.
Tegen de achtergrond van het intellectuele Zürich tijdens de Eerste Wereldoorlog ontstaat een verhaal over een innige samenwerking, spanning en uiteindelijk een breuk met Jung. Hun complexe relatie is tegelijk het verhaal van een wetenschap in de kinderschoenen, waarin theorie, liefde en beroepsnijd hopeloos door elkaar lopen.

Jacob Slavenberg neemt je mee in het fascinerende leven van Lou Salomé (1861–1937): schrijver, denker en psychoanalyticus. Vaak herinnerd vanwege haar relaties met Friedrich Nietzsche, Rainer Maria Rilke en Sigmund Freud, maar bovenal een krachtige en onafhankelijke geest die haar eigen weg ging. Met maar liefst 166 publicaties op haar naam, was zij een invloedrijke stem in haar tijd.
Met lef en diepgang verkende zij thema’s als liefde, seksualiteit en de positie van de vrouw. In een tijd waarin vrouwen nauwelijks gehoord werden, gaf zij het vrouwelijke perspectief een stem – scherp, vrij en vernieuwend.
Lou ontmoette Freud en Jung in 1911 en werd later een toegewijde leerling van Freud. Toch vertonen haar inzichten opvallende raakvlakken met het gedachtegoed van Jung. Haar leven en werk vormen een fascinerende brug tussen deze twee grondleggers van de psychoanalyse

Ook Sabina Spielrein was een belangrijke vrouwelijke pionier binnen de psychoanalyse. In 1904 kwam zij naar Zürich om geneeskunde te studeren, maar werd kort daarna opgenomen wegens acute hysterie. Haar behandeling stond onder leiding van Jung.
Na haar herstel begon ze aan de medische faculteit van de universiteit van Zürich en werkte ze mee aan Jungs woordassociatie-experimenten.
Via Jung leerde zij ook Freud kennen, met wie ze correspondeerde. In 1911 promoveerde Spielrein met een vernieuwende studie over schizofrenie en werd zij een van de eerste psychoanalytici die een casestudie over dit onderwerp uitvoerde.
Hoewel Spielrein vaak enkel herinnerd wordt vanwege haar relatie met Jung, ontwikkelde zij zich tot een zelfstandige psychoanalytica en groeide zij uit tot een pionier van de kinderanalyse, ontwikkelingspsychologie en speltherapie. Haar ideeën beïnvloedden later denkers zoals Melanie Klein, Anna Freud en Donald Winnicott.

Samen schetsen hun levens het verhaal van een jonge wetenschap in ontwikkeling, waarin ideeën, relaties en persoonlijke drijfveren nauw met elkaar verweven zijn.

Laat je inspireren door hun verhalen, hun moed en hun blijvende betekenis voor onze tijd.

Docenten

Maya Schepers

Maya studeerde psychologie en werkt als coördinator van verhalende podcasts bij de NPO. Via haar peettante Maya Moltzer stuitte ze op het wonderlijke leven van haar oudtante Maria Moltzer en haar samenwerking met Carl Gustav Jung. Ze schreef het boek ‘Maria Moltzer, De beginjaren van de analytische psychologie’.

Jacob Slavenburg

Jacob is cultuurhistoricus en schrijver van meer dan 40 boeken over o.a. de geschiedenis van filosofie, religie en de hermetische traditie. In 2024 kwam zijn boek ‘Lou Salomé, een vrijgevochten vrouw’ uit.

Naast zijn schrijverschap is Jacob als docent verbonden aan diverse instellingen, waaronder het Circe Instituut in Driebergen en de Academie voor Geesteswetenschappen in Utrecht.

Inschrijven Inspiratiedag ‘Maria Moltzer, Lou Salomé en Sabina Spielrein – pioniers van de Analytische Psychologie’

Voorkennis

Voor deze inspiratiedag is voorkennis niet nodig.

Voor directe gezinsleden is deze dag voor de helft van de prijs toegankelijk.

Deze dag is geaccrediteerd door de VIT – Vereniging van Integraal Therapeuten (4 PeP-punten) en door GatRegisterOpleidingen (hbo-niveau, 4 SBU)